Có ai đi xa mà nhớ hoài cái vị béo đến nao lòng của một chén cháo nhộng ong đêm mưa, nhớ cái thú vui hồi hộp khi theo chân ba đi “săn” thứ của ngon vật lạ giữa miệt vườn sông nước không?
Ấy là một miền ký ức ngọt ngào mà đứa trẻ quê nào cũng mang theo trong hành trang lớn lên. Cái món cháo nhộng ong vò vẽ, một món ăn dân dã mà giờ đây, có khi có tiền cũng khó lòng tìm lại được hương vị nguyên bản như ngày xưa.
Theo chân ba đi đốt ong
Nhắc tới ong vò vẽ, ai ở xứ này cũng có chút dè chừng. Ong dữ, nọc độc, chích một phát là nhớ tới già. Vậy mà cái đám con nít tụi tôi ngày đó lại mê mẩn cái tổ ong lủng lẳng trên cành cây. Mùa ong làm tổ độ từ tháng tư tới tháng tám, cũng là mùa lòng đứa nào đứa nấy rộn ràng cái thú phiêu lưu. Tụi tôi chỉ lén nhìn từ xa thôi, chớ người “mần” ong thiệt phải là ba.
Đêm xuống, khi miệt vườn tĩnh lặng, chỉ còn tiếng côn trùng rả rích, ba tôi vác cây tầm vông dài, đầu quấn chặt giẻ tẩm dầu. Ngọn lửa bùng lên xé toạc màn đêm, soi rõ cái tổ ong to như cái thúng. Ba nói phải lựa cây tre còn tươi để lỡ lửa có rớt xuống thì không cháy bén vào người. Nhìn đàn ong thợ cháy cánh rơi lả tả trong ánh lửa, có chút không đành, nhưng cái háo hức về một nồi cháo khuya dường như lớn hơn tất cả.
Món quà từ lửa và khói
Gỡ được tổ ong xuống là cả một gia tài. Từng tàng ong được nhẹ nhàng bẻ ra, để lộ những con nhộng trắng sữa, mập ú, no tròn nằm chen chúc. Thích nhất là lúc gỡ lớp màng sáp mỏng, nhìn đám nhộng căng mẩy hiện ra. Có tới mấy loại lận nghen: nhộng non trong bụng còn sữa, nhộng đã thành hình hài con ong nhưng vẫn trắng tinh, rồi nhộng ngả màu vàng ngà. Loại nào cũng ngon, cũng quý.
Mấy con nhộng non nhất phải đem trụng nước sôi, rồi khéo léo ngắt cái đít kéo chỉ ruột đen ra ngoài. Công đoạn này cần sự tỉ mỉ, như cách người ta chắt chiu từng món quà của đồng đất quê hương.
Xúm xít bên nồi cháo khuya
Nấu cháo nhộng ong vui nhất là ở cái không khí cả nhà xúm lại. Người thì nạo dừa vắt lấy nước cốt, người thì lặt rau má, rau cải trời hái ngoài vườn. Gian bếp nhỏ bỗng ấm sực tình thân. Gạo được nấu với nước cốt dão cho cháo nhừ nhuyễn. Nhộng ong làm sạch thì được phi thơm với hành rồi xào sơ, nêm chút nước mắm ngon cho đậm vị.
Chờ cháo chín, cho phần nhộng đã xào vào, rồi rưới thứ nước cốt dừa đặc nhất lên trên. Cái mùi thơm lừng của hành phi, vị béo của nhộng, quyện cùng cái ngậy của nước dừa, thiệt là không gì tả nổi.
Người sành ăn còn chừa lại một ít nhộng để xào khô với gốc hành, ăn kèm với cháo mới thấy hết cái ngon, cái ngọt nguyên bản của nó. Múc chén cháo nóng hổi, rắc thêm chút tiêu, vài cọng hành lá xắt nhuyễn, dầm thêm trái ớt hiểm. Vị béo ngọt của nhộng tan trong miệng, hòa với vị béo ngậy của nước dừa, ăn cùng chén nước mắm mặn mà, húp một muỗng mà thấy sảng khoái cả người, quên hết mệt nhọc.
Cái món ăn của thời cha ông đi mở đất, món ăn của ký ức, của tình làng nghĩa xóm, giờ đây đã thành của hiếm. Để rồi mỗi khi nhớ về, lại thấy thương da diết cái vị quê nhà không tiền nào mua được.
Tô cháo nhộng ong vò vẽ không chỉ là món ăn, mà còn là cả một bầu trời ký ức của những đứa con miền sông nước. Bạn có còn nhớ cái vị béo ngậy tan trong miệng, cái thơm lừng của hành phi quyện nước cốt dừa không? Đó là hương vị của tình thân, của những đêm mưa rả rích quây quần bên bếp lửa, của cái thú phiêu lưu theo chân ba đi lấy mật. Dù giờ đây khó tìm lại, nhưng chỉ cần nhắc tới thôi là bao nhiêu kỷ niệm ngọt ngào lại ùa về. Hãy cùng nhau chia sẻ những ký ức về món ăn đậm tình quê hương này nhé!