Bạn về Cần Thơ, có bao giờ lòng bỗng chùng lại trước một gánh hàng rong ven đường, khói bốc lên nghi ngút từ chiếc xửng hấp cũ màu thời gian? Nếu có, hẳn bạn đã thấy hồn của đất phương Nam gói ghém trong miếng bánh đúc mặn trắng ngần, mộc mạc mà đậm thà đến lạ.
Hương bánh đúc mặn Cần Thơ, một trời thương nhớ…
Người ta nói bánh đúc vốn là của người Bắc, theo những chuyến di cư mà vào tận miệt vườn sông nước này. Vậy mà qua bàn tay của má, của ngoại, món bánh ấy đã “thấm” cái hồn của xứ sở châu thổ, trở thành một thức quà quê không thể nào quên. Gánh hàng của ngoại ngày xưa đơn sơ lắm, chỉ có khay bánh đúc trắng tinh, mấy hũ nhân tôm thịt, mỡ hành, nước cốt dừa, dưa leo rau thơm và chai nước mắm pha sẵn. Ấy vậy mà thơm nức cả một góc đường.
Để có được miếng bánh dẻo thơm mà không bở, phải lựa thứ gạo cũ, ngâm mấy tiếng đồng hồ rồi xay thiệt mịn. Cái bí quyết nằm ở chỗ phải pha bột với nước cốt dừa tươi, thứ dừa vừa rám vỏ, béo ngậy. Nêm chút đường, chút muối, khuấy cho đều tay, để bột “nghỉ” cho thấm vị. Chỉ nghe thôi đã thấy cả một trời ký ức tuổi thơ ùa về.
Xem thêm: Cháo nhộng ong vò vẽ, ký ức ngọt ngào miền sông nước
Mần nhân bánh sao cho đậm đà hương đất
Linh hồn của bánh đúc mặn nằm ở phần nhân. Phải là con tôm đất còn nhảy lách tách, lột vỏ, bằm nhuyễn chung với miếng thịt nạc dăm. Rồi củ sắn cũng xắt sợi, bằm nhỏ. Nhưng cái tinh túy nhứt định phải là gạch tôm. Ngoại hay nói, “thiếu gạch tôm là bánh mất đi một nửa cái ngon”. Gạch tôm được đánh tan với chút đường, phi hành tím cho thơm lừng rồi cho tôm thịt, củ sắn vào xào. Cái màu cam óng ả, cái mùi thơm nức mũi của nhân bánh quyện vào mùi khói bếp củi làm đứa con nít nào cũng phải nuốt nước miếng ừng ực.
Hấp bánh cũng là cả một nghệ thuật. Phải thoa lớp dầu ăn vô khuôn để bánh không dính. Nước trong xửng sôi bùng lên, ngoại mới múc từng vá bột đổ vào, hấp từng lớp một. Lớp này vừa chín tới, lại đổ tiếp lớp khác. Cứ vậy cho tới khi gần đầy khuôn, ngoại mới trải lớp nhân tôm thịt lên trên cùng, hấp cho chín hẳn. Miếng bánh trong veo, nhìn thấu cả phần nhân tôm thịt óng ả bên trên, thiệt là không nỡ ăn.
Miếng bánh đúc nóng hổi, xắt hình thoi, bày ra dĩa. Chan lên chút nước mắm chua ngọt, thêm dưa leo giá đỗ, rau thơm và không thể thiếu vài muỗng nước cốt dừa thắng béo ngậy. Ăn một miếng mà nghe như cả hương đồng gió nội đang tan ra trong miệng. Nó không chỉ là một món ăn, nó là ký ức, là tình cảm của người dân miệt vườn, thiệt thà, chất phác như chính miếng bánh đúc vậy, nghen.
Vậy đó, miếng bánh đúc mặn Cần Thơ đâu chỉ là món ăn cho no lòng. Nó là cả một bầu trời thương nhớ, là gánh hàng của ngoại, là dáng má bên bếp lửa hồng. Mai này, dù đi đâu về đâu, người con đất phương Nam vẫn đau đáu nhớ về cái vị béo của nước dừa, vị ngọt của tôm thịt, cái mặn mà của nước mắm quê nhà. Nếu có dịp về Cần Thơ, bạn đừng quên tìm một gánh hàng nhỏ, để thấy hồn quê thấm đẫm trong từng thớ bánh, để thương để nhớ hoài một miền châu thổ.