Dưới ánh lửa hồng leo lét thắp sáng suốt đêm ngày, giữa không gian nồng đượm hương gạo mới, làng nghề bánh tráng Thuận Hưng ở Thốt Nốt, Cần Thơ như một bức tranh sống động về văn hóa ẩm thực miền Tây. Nơi đây, hơn ba trăm lò bánh vẫn đỏ lửa liên tục, miệt mài sản xuất nhưng dường như chưa bao giờ đủ đáp ứng những đơn hàng tấp nập. Mỗi chiếc bánh tráng mỏng manh không chỉ là đặc sản, mà còn là linh hồn của một nghề truyền thống đã gắn bó sâu sắc với mảnh đất phù sa này.
Làng Nghề Hơn Nửa Thế Kỷ Và Sức Lan Tỏa Mạnh Mẽ
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, tiếng chày giã gạo, tiếng củi reo trong lò đã trở thành âm thanh quen thuộc, dệt nên câu chuyện về làng nghề bánh tráng Thuận Hưng. Khởi thủy chỉ từ vài hộ gia đình làm bánh bán Tết, với hương vị thơm ngon đặc trưng, tiếng lành đồn xa, bánh tráng Thuận Hưng nhanh chóng chinh phục thực khách gần xa. Trong khoảng mười năm trở lại đây, làng nghề chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ, các lò bánh mọc lên san sát, tập trung đông đúc tại các ấp Tân Lợi 3, Tân Phú và Tân Thạnh. Nhờ đôi bàn tay khéo léo và sự cần mẫn không ngừng nghỉ, nhiều gia đình nơi đây đã vươn lên, làm giàu từ nghề truyền thống đầy tự hào này. Giờ đây, bánh tráng Thuận Hưng không còn quẩn quanh trong phạm vi các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long mà đã vươn xa, được ưa chuộng nồng nhiệt tại thị trường Campuchia, mang theo tinh hoa ẩm thực Cần Thơ đi khắp nơi.
Đa Dạng Hương Vị Bánh Tráng Thuận Hưng
Sức hấp dẫn của bánh tráng Thuận Hưng nằm ở sự đa dạng trong hương vị và chủng loại, đáp ứng mọi khẩu vị của thực khách. Bốn loại bánh tráng chính làm nên tên tuổi của làng nghề gồm có: bánh dịu (hay còn gọi là bánh mặn), bánh xốp (bánh lạt), bánh nem và bánh dừa. Bánh dịu được làm với lượng muối nhiều hơn, giúp bánh có độ đậm đà và bảo quản được lâu hơn. Ngược lại, bánh xốp chỉ dùng lượng muối rất ít, mang vị thanh nhẹ. Bánh nem có kích thước nhỏ nhắn, tiện lợi cho các món cuốn. Đặc biệt, bánh dừa là sự kết hợp tinh tế giữa bột gạo, nước cốt dừa béo ngậy và mè rang thơm lừng, tạo nên hương vị khó quên. Tùy theo nhu cầu của thương lái và người tiêu dùng, mỗi loại bánh còn có thể được làm với nhiều kích cỡ khác nhau, từ 3,2 tấc, 3,5 tấc, 3,8 tấc cho đến loại bánh đại có đường kính hơn 3,8 tấc.
Nghệ Thuật Của Đôi Bàn Tay Và Sự Tinh Túy Từ Hạt Gạo
Để tạo nên những chiếc bánh tráng Thuận Hưng thơm ngon, dẻo dai vừa phải, không bở nát và có thể bảo quản lâu, người thợ làng nghề phải trải qua quá trình chế biến vô cùng tỉ mẩn. Bí quyết đầu tiên nằm ở khâu chọn nguyên liệu: chỉ những hạt gạo của vùng Thốt Nốt mới đủ tiêu chuẩn, không quá mới thu hoạch cũng không để quá lâu ngày. Gạo sau khi ngâm đủ độ sẽ được xay thành bột mịn màng, rồi lọc bỏ nước chua và pha chế với lượng nước vừa phải, không quá loãng cũng không quá đặc. Thêm chút muối tinh tế sẽ giúp bánh dậy vị đậm đà hơn. Lò tráng bánh cũng là một công trình công phu, gồm ba phần liên thông: nơi nhóm củi, nồi nước lớn căng lớp vải mỏng để tráng bánh, và ống khói. Lửa cho lò phải luôn được giữ ở mức liu riu, không quá lớn để bánh chín đều và đẹp. Đôi tay người thợ tráng bánh phải nhanh nhẹn, đều đặn để tạo ra những chiếc bánh tròn vành vạnh, mỏng đều, dễ dàng gỡ ra mà không bị rách. Hơn thế nữa, nghề làm bánh tráng còn đòi hỏi sự gắn kết mật thiết với thiên nhiên: người thợ phải biết “trông trời, canh cây cỏ, nhìn giọt sương” để dự đoán thời tiết, từ đó tráng bánh vào đêm và đem phơi ngay khi nắng vừa lên. Phơi bánh và gỡ bánh cũng là cả một nghệ thuật, đòi hỏi sự tinh tường để canh nắng gỡ đúng lúc, đảm bảo bánh không cong vênh, giữ nguyên vẻ đẹp hoàn hảo. Cuối cùng, những chồng bánh thẳng tắp được xếp thành từng chục, dằn cho phẳng phiu, sẵn sàng tỏa đi khắp nơi.
Hương Vị Tết Cổ Truyền Miền Sông Nước
Trong văn hóa ẩm thực Nam Bộ, đặc biệt là vào mỗi dịp Tết đến xuân về, món bánh tráng lạt nhúng nước đã trở thành một phần không thể thiếu trong mâm cơm gia đình. Khi dùng, những chiếc bánh tráng xốp được nhúng nước vừa đủ độ ướt, không quá mềm, sau đó khéo léo cuốn cùng cá nướng thơm lừng, rau sống tươi xanh, rau củ xào đậm đà. Tất cả hòa quyện tạo nên những cuốn gỏi hấp dẫn, chấm kèm chén nước mắm chua ngọt đặc trưng. Cái cảm giác lạ miệng, ngon lành ấy như gói trọn hương vị của đất trời và tình người miền Tây sông nước, khiến ai đã một lần thưởng thức sẽ nhớ mãi không quên.
Kỳ Vọng Cho Một Tương Lai Tươi Sáng
Với nguồn nguyên liệu gạo Thốt Nốt dồi dào sẵn có, đội ngũ lao động giàu kinh nghiệm và tâm huyết, cùng thị trường tiêu thụ ngày càng mở rộng không ngừng, làng nghề bánh tráng Thuận Hưng đang đứng trước một tương lai đầy hứa hẹn. Đây chính là thời điểm vàng để thúc đẩy sự phát triển bền vững cho làng nghề. Chính vì lẽ đó, việc xây dựng và quảng bá thương hiệu “Bánh tráng Thuận Hưng” một cách bài bản, chuyên nghiệp là một kỳ vọng hoàn toàn chính đáng và cần thiết. Đây là nhiệm vụ mà cả chính quyền và người dân Thuận Hưng cần đồng lòng chung sức triển khai sớm, để bánh tráng Thuận Hưng không chỉ là đặc sản mà còn trở thành biểu tượng văn hóa ẩm thực rạng danh của đất Cần Thơ trên bản đồ du lịch và ẩm thực Việt Nam.
